Oʻzbekiston Senati 14 yoshgacha boʻlgan bolalarga nisbatan jinsiy zoʻravonlik uchun jinoiy jazolarni kuchaytiruvchi qonunni maʼqulladi. Yangi choralar shu yoshgacha boʻlgan bolani zoʻrlaganlik uchun 25 yilgacha qamoq jazosi yoki umrbod qamoq jazosini oʻz ichiga oladi.
Bu qaror 2-oktabr kuni Oliy Majlis yuqori palatasining majlisida qabul qilindi, deb xabar berdi Oʻzbekiston Senati matbuot xizmati.
Prezident tomonidan imzolangandan so'ng, qonun Jinoyat kodeksiga, Jinoyat-protsessual kodeksiga, Jinoyat-ijroiya kodeksiga va Mehnat kodeksiga, shuningdek, Ma'muriy javobgarlik to'g'risidagi kodeksga o'zgartirish va qo'shimchalar kiritishni nazarda tutadi.
Umrbod qamoq jazosi va da'vo muddatlarini bekor qilish
Qonunning asosiy qoidalariga ko'ra, 14 yoshgacha bo'lgan bolani zo'rlash 25 yilgacha ozodlikdan mahrum qilish yoki umrbod ozodlikdan mahrum qilish bilan jazolanadi.
Ushbu toifadagi jinoyatlar uchun da'vo muddati jinoiy javobgarlikka va jazolarni ijro etishga nisbatan qo'llanilmaydi.
Bundan tashqari, agar qasddan sodir etilgan jinoyat bolaning o'limiga olib kelsa, jinoyatchiga shartli jazo berilishi yoki shartli ravishda ozod qilinishi mumkin emas.
Voyaga yetmaganlarni himoya qilishning qo'shimcha kafolatlari
Qonunda zo'ravonlikdan aziyat chekkan yoki guvohi bo'lgan bolalarni himoya qilishning yangi protsedura mexanizmlari nazarda tutilgan.
Voyaga yetmaganlarga sud jarayonlariga birinchi marta jalb qilingan paytdan boshlab bepul yuridik yordam ko'rsatiladi.
Voyaga yetmagan jabrlanuvchilarni so'roq qilish jarayoni videoga olinishi shart bo'ladi. Ushbu chora bolalarning takroriy psixologik travma olishining oldini olishga qaratilgan.
Jinsiy erkinlikka qarshi jinoyat qurboni bo'lgan bola bilan gumon qilinuvchi o'rtasidagi yuzlashtirish faqat tergovchi, surishtiruvchi yoki prokurorning maxsus qarori yoki sud qarori bilan amalga oshiriladi.
Ish beruvchilarga bolalarga nisbatan zo'ravonlik uchun xodimlarni ishdan bo'shatishga ruxsat beriladi.
Qonunning ayrim qoidalari ta'lim va bolalar bog'chasi xodimlariga nisbatan qo'llaniladi. Ish beruvchilar bolalarga nisbatan zo'ravonlik qilgan xodimlarni ishdan bo'shatish huquqiga ega bo'ladilar.
Senator Pokiza Ahmedjanovaning so'zlariga ko'ra, 2025-yilda O'zbekistondagi ta'lim muassasalarida bolalarga nisbatan zo'ravonlikning 122 ta holati aniqlangan. Ulardan 38 tasi bolalar bog'chalarida, yana 84 tasi maktablarda sodir bo'lgan.
Shuningdek, ota-onalarning bolalarni parvarish qilish majburiyatlarini lozim darajada bajarmaganligi, jinsiy zo'ravonlik, nikoh yoshini buzganlik va voyaga yetmaganlarni ularning sog'lig'iga zarar yetkazishi mumkin bo'lgan ma'lumotlardan himoya qilmaganlik uchun ma'muriy jazolarni kuchaytirish nazarda tutilgan.
Senatorlar bolalarni himoya qilishni kuchaytirishga chaqirdilar
Muhokama davomida Senat raisi Tanzila Narbaeva qonunning qabul qilinishi shov-shuvli voqealardan keyin sodir bo'lganini ta'kidladi. Uning ta'kidlashicha, bolalarni himoya qilish shunchaki sodir bo'lgan hodisalarga munosabat bildirish emas, balki tizimli yondashuvni talab qiladi.
Narbaeva fojiali voqeadan keyin qonunni qabul qilish zarurati tegishli choralar ilgari amalga oshirilishi kerakligini ko'rsatayotganini ta'kidladi.
U shuningdek, nafaqat zo'ravonlik uchun bevosita aybdor bo'lganlarning harakatlariga, balki mansabdor shaxslarning harakatsizligiga ham huquqiy baho berish zarurligini ta'kidladi.
Senat raisining so'zlariga ko'ra, Bosh prokuratura zo'ravonlik haqidagi xabarlar qayd etilmagan yoki yashirilgan, tergovlar kechiktirilgan holatlarni bartaraf etishi kerak.
Qonun Namangan viloyatidagi bir ish fonida muhokama qilinmoqda.
Namangan viloyatida besh yoshli qizchani zo'rlash bilan bog'liq shov-shuvli jinoiy ish fonida qonunchilikni kuchaytirish bo'yicha muhokamalar bo'lib o'tmoqda.
OAV xabarlariga ko'ra, bolalar bog'chasi mudirasi jinoyatni sodir etganlikda gumon qilinib hibsga olingan. U O'zbekiston Jinoyat kodeksining 118-moddasi 4-qismi — 14 yoshga to'lmagan shaxsni zo'rlash bo'yicha ayblanmoqda.
Shuningdek, gumondorning qarindoshlari jabrlanuvchining ota-onasiga bosim o'tkazgani va onasining shikoyatini qaytarib olishi uchun pul taklif qilgani haqida xabar berilgan.
