Oʻzbekiston hukumati madaniy meros obyektlarining taʼsirini baholash uchun Meros taʼsirini baholash (HIA) tizimini joriy etish rejalarini eʼlon qildi. U Buxoro, Samarqand, Xiva, Shahrisabz va Toshkent kabi mamlakatning tarixiy shaharlarini himoya qilish uchun ishlatiladi. Bu haqda Fargʻona nashri prezident matbuot xizmatiga tayanib xabar berdi.
Yangi tizim faol qurilish va infratuzilmani rivojlantirish jarayonida tarixiy yodgorliklarning o'ziga xosligini saqlab qolishi kutilmoqda. Madaniy va tarixiy merosni saqlash masalalari 10-sentabr kuni O'zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev raisligida bo'lib o'tgan yig'ilishda muhokama qilindi.
Tegishli idoralar vakillari noyob madaniy meros obyektlari uchun yagona raqamli platforma, yodgorliklarning raqamli egizaklari, Meros ochiq ma'lumotlar tizimi va madaniy meros vaziyat markazini yaratishni nazarda tutuvchi loyihalarni taqdim etdilar.
Ushbu joylarni monitoring qilish IoT sensorlari, sun'iy yo'ldosh ma'lumotlari, video tahlil va sun'iy intellekt vositalari yordamida amalga oshirilishi rejalashtirilgan. Bundan tashqari, rasmiylar 2030-yilga kelib barcha madaniy meros obyektlarini raqamlashtirishni rejalashtirmoqda.
Uchrashuvda, shuningdek, sayyohlar oqimini tartibga solishga mo'ljallangan Mehmonlarni boshqarish tizimini joriy etish masalasi ham muhokama qilindi. Rejalarda raqamli chiptalardan foydalanishni kengaytirish, tashrif buyuruvchilar oqimini prognozlashni takomillashtirish va agar kerak bo'lsa, muayyan joylarga tashrif buyurishlarga cheklovlar qo'yish ko'zda tutilgan.
Toshkent mozaika maktabini saqlab qolishga alohida e'tibor qaratildi. Shu maqsadda an'anaviy texnika va zamonaviy texnologiyalarni birlashtirgan ixtisoslashgan mozaika markazini yaratish taklif qilinmoqda. Markaz shuningdek, monumental san'at sohasida yangi mutaxassislarni tayyorlashga ham yordam beradi.
Bundan tashqari, Ichan-Qal'a muzey-qo'riqxonasi hududida "Olloqulixon Karvon Saroyi" savdo markazini tashkil etish masalasi muhokama qilindi. Hozirgi vaqtda, yig'ilishda ta'kidlanganidek, majmua ichida do'konlar va esdalik sovg'alari do'konlarining tartibsiz joylashuvi uning vizual yaxlitligini buzmoqda va sayyohlar uchun noqulayliklar tug'dirmoqda.
Oʻzbekiston Prezidenti huzurida madaniy boyliklarni qaytarish boʻyicha komissiya tuzish rejalashtirilgan. Uning vazifasi noyob tarixiy yodgorliklar, noyob qoʻlyozmalar, boshqa artefaktlar va sanʼat asarlarini mamlakatga qaytarishdan iborat boʻladi.
Boshqa loyihalar qatoriga Samarqanddagi Bibi-Xonim majmuasini Aga Xon madaniyat jamg'armasi bilan hamkorlikda tiklash kiradi. Loyiha xalqaro me'moriy muhofaza standartlarini qo'llash, ilmiy tadqiqotlar o'tkazish va ushbu hududda tiklash ishlarini boshqarishni o'z ichiga oladi.
Yigʻilishda taqdim etilgan maʼlumotlarga koʻra, soʻnggi yillarda tarixiy yodgorliklarni taʼmirlash uchun davlat byudjetidan 466 milliard soʻmdan ortiq yoki taxminan 39,5 million dollar ajratilgan. 55 ta obyektda ishlar allaqachon yakunlangan va yana 152 ta obyektda ishlar davom etmoqda.
Tarixiy binolarni qisqa muddatli ijaraga berish minglab tadbirkorlarni jalb qildi. O'tgan yili 52 ta mulk mahalliy va xorijiy investitsiyalarni qariyb 153 milliard so'm yoki taxminan 13 million dollarga jalb qildi.
Shaharning muhim yutuqlaridan biri "Toshkentning modernist arxitekturasi: Markaziy Osiyoning zamonaviyligi va an'analari" toifasining YuNESKOning Jahon merosi ro'yxatiga kiritilishi bo'ldi. Unga 10 ta tarixiy ahamiyatga ega bino kiritilgan.
Endi yangi nominatsiya – "Zomin tog'lari" ishlab chiqildi. U davlat qo'riqxonasi va milliy tabiat bog'ini o'z ichiga oladi, ular qimmatbaho archa o'rmonlari va noyob hayvon va qushlar turlarining yashash joylariga ega yagona tog' majmuasini tashkil qiladi.
Oʻzbekiston rasmiylari Zomin togʻlarini YuNESKOning Jahon merosi roʻyxatiga kiritish ustida ish olib bormoqda.
