Afghanistan International ma'lumotlariga ko'ra, 2026-yil 1-sentabr kuni Bishkekda uchrashgan Shanxay Hamkorlik Tashkilotiga (SHHT) a'zo davlatlar rahbarlari Afg'onistonda uzoq muddatli tinchlikka erishishning yagona yo'li mamlakatdagi barcha etnik va siyosiy guruhlar ishtirokida inklyuziv hukumat tuzish ekanligini yana bir bor ta'kidladilar. Bu talab deyarli so'zma-so'z tashkilotning avvalgi deklaratsiyalari tiliga mos keladi: Fergana.ru xabariga ko'ra, SHHT 2024-yilgi Tyantszin sammitida Kobulga shunga o'xshash chaqiriq bilan murojaat qilgan.
Hujjatda ta'kidlanishicha, faqat turli etnik va siyosiy guruhlar ishtirokidagi inklyuziv hukumat Afg'onistonda uzoq muddatli tinchlikni ta'minlay oladi.
ShHT mamlakatlari, shuningdek, terrorizm, urush va giyohvand moddalardan xoli bo'lgan mustaqil, neytral va tinch Afg'oniston g'oyasiga sodiqliklarini yana bir bor tasdiqladilar. Tashkilotga a'zo davlatlar mamlakatni barqarorlashtirishga qaratilgan xalqaro sa'y-harakatlarni qo'llab-quvvatlashga tayyor ekanliklarini bildirdilar.
Afgʻonistonni 2021-yil avgustidan beri nazorat qilib kelayotgan Tolibon ilgari bunday chaqiriqlarni mamlakat ichki ishlariga aralashish deb atagan va hozirgi hukumat barcha etnik guruhlar va mintaqalarni ifodalashini daʼvo qilgan edi.
Afgʻoniston 2012-yildan beri ShHTda kuzatuvchi maqomiga ega. Biroq, Tolibon vakillari Bishkek sammitiga taklif qilinmagan. Harakat hokimiyat tepasiga kelganidan beri tashkilotning yillik rahbariyat yigʻilishlarida qatnashmagan va 24-iyul kuni ShHT tashqi ishlar vazirlari yigʻilishida vakillik qilinmagan.
Sammitda muhokama qilingan yana bir mavzu terrorizm, separatizm va ekstremizmga qarshi kurash bo'ldi. SHHT mamlakatlari terrorchi guruhlardan kimningdir manfaati yo'lida foydalanishning qabul qilinishi mumkin emasligini e'lon qilishdi va terrorizmga qarshi siyosatda ikki tomonlama standartlarga qarshi chiqishdi.
Afg'onistondagi "Islomiy davlat" guruhi tomonidan yuzaga keladigan tahdidga alohida e'tibor qaratilmoqda. Pokiston tashqi ishlar vaziri Ishoq Dar ilgari buni asosiy tahdid sifatida tilga olgan bo'lsa, Eron tashqi ishlar vaziri Abbos Aragchi barqaror, terrorizmdan xoli Afg'oniston davlatini yaratishga chaqirgan edi.
1-sentabr kuni Bishkekda bo'lib o'tgan ShHT sammitida Xitoy, Rossiya, Hindiston, Eron, Pokiston, Qozog'iston, Tojikiston, O'zbekiston va Belarus rahbarlari ishtirok etishdi. Turkiya Prezidenti Rajab Toyyib Erdo'g'an kengaytirilgan tarkibdagi muhokamaga qo'shildi. Turkiya ShHTning to'laqonli a'zosi emas, ammo muloqot bo'yicha sherik maqomiga ega.
BMT Bosh kotibi Antonio Guterres ham sammitda ishtirok etdi. Uchrashuvdan so'ng Qirg'iziston tashkilotning navbatchilik raisligini Pokistonga topshirdi. ShHTning keyingi sammiti 2027-yilda Pokistonda bo'lib o'tadi.
